Di hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: De Josselin de Jongs expeditie naar de Antillen, 1 en 2 december 1922

Het valt niet mee om een podcast regelmatig bij te houden naast een gewone baan. De herfstvakantie vul ik dus met het maken van nieuwe afleveringen.

Op 1 en 2 december is J.P.B. de Josselin de Jong nog steeds in New York. Gudmund Hatt, zijn vrouw en De Josselin de Jong wachten op hun overtocht en vullen hun tijd met verplichtingen bij de douane, het vinden van een hotel en het bezoeken van het American Museum of Natural History. De meegereisde crimineel blijkt Wolf Lindenfeld, een van de samenzweerders van de eerste terroristische aanslag op Amerikaanse bodem: de bomaanslag op Wallstreet van 16 september 1920.

Het hotel waar De Josselin de Jong en het echtpaar Hatt verblijven is Endicot hotel. Zie Wikipedia: Endicott Hotel. Het ligt aan Columbus Ave, tussen 81 en 82 street, schuin tegenover het American Museum of Natural History. In het museum ontmoetten Hatt en de De Josselin de Jong enkele curatoren. Heel belangrijk is Charles W. Mead, die over Zuid-Amerikaanse archeologie gaat. Zijn portret is opgenomen in de Hall of Fame van Smithsonian en zijn publicaties zijn gemakkelijk te vinden op het Internet. De andere twee curatoren met wie ze contact hebben zijn Clark Wissler en Pliny E. Goddard.

Bij hun bezoek bekijken ze Chimu en Marajó aardewerk. Op de Wikipedia-site over Marajó is een afbeelding te vinden van een bewerkte kom die enorm lijkt op de bewerkte kalebassen die in het Caribisch gebied gebruikt werden. Zie mijn exemplaar hieronder.

Ten slotte noem ik Wolf Lindenfeld, die betrokken was bij de eerste terroristische aanslag in de Verenigde Staten. Het artikel van Farah Halime op Ozy.com vindt u hier. Een krantenartikel waarin de arrestatie van Wolf Lindenfeld in Warschau wordt beschreven, vindt u hier.

Meer weten over J.P.B. de Josselin de Jong als antropoloog? Lees dan zeker F. Effert, J.P.B. de Josselin de Jong, Curator and Archaeologist, A study of his early career (1910-1935). Leiden: 1992. In de podcast noem noem ik het foutief curator en antropologist… Sorry!

De desbetreffende podcastaflevering staat hier:

Di hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: Maagdeneilandse woordenlijsten

Wanneer je kennismaakt met een vreemde taal is het handig, maar ook leuk, om een woordenlijst hiervan door te nemen. In de achttiende eeuw zijn er twee gemaakt die gebruikt konden worden door vertalers om vanuit de Europese taal in contact te komen met een Creoolssprekend publiek.
Toen in de twintigste eeuw onderzoekers door middel van veldwerk de taal en de verhalen gingen vastleggen, hoorden woordenlijstjes daar natuurlijk bij. Nu om vanuit het Creools te kijken welke woorden in het Nederlands of Engels bedoeld werden.
In deze aflevering neem ik alle mij bekende woordenlijstjes beknopt door. Sommige verdienen het om nog eens in een andere aflevering wat preciezer bekeken te worden!
Via http://www.diecreoltaal.com zijn verschillende lijstjes te bekijken en aangezien ze echt nog niet uitvoerig onderzocht zijn, is er nog best iets te ontdekken, bijvoorbeeld over de herkomst van de woorden.

De podcastaflevering is hier te beluisteren.

De woordenlijsten die in de podcast aan bod komen geef ik hier in chronologische volgorde.

  1. Vestindisk Glossarium – J.C. Kingo. (1765?)
Eerste gedeelte uit typoscript Vestindisk Glossarium door Hein van der Voort.

Titelbeschrijving van het handschrift in Comprehensive bibliography of texts in or about Virgin Islands Dutch Creole, met aanvullende informatie:

Vestindisk Glossa­rium.

            >EN: West Indian glossary.

            >Danish – Virgin Islands Dutch Creole word list containing 338 en­tries,  se­ven pages 4°, divided into three columns per page. The list is ordered alphabetically on basis of the initial only, each initial occupying its own column. On the title page between brackets: “Fra Chr.IV.s Hvælving 1906, Sager der formentlig er bragte i Uorden ved Slotsbranden 1884. [From Christian the fourth’s vaulted cellar 1906, Documents that probably have been brought in disor­der through the Castle fire 1884]”.

            >proper reference: Rigsarkivet. Håndskriftsamlingen. V.A.8: Vestindisk Glossarium.

            >Said by Koch (1905) to be written by J.C. Kingo before 1765. Repeated in Ehrencron-Müller (1924).

            >Vibæk (1953:554) has an old signature: “rigsarki­vet, MS. Andre Videnskaber nr. 66”, and he quotes Koch about Kingo’s authorship. On page 269 he claims, however, that it is by Ma­gens.

            >The General Church Inspection College wrote in the introduction to Magens’ New Testament (1781): “…, en bytten­dien ha lastaen skriev een van die Mission Catecheten, die hem na deese Oogmerk ha giev Plaes na sie Hus, een Woord-Buk, die bin volstandig genug, maer leg ongedrykt nogal,… [and furthermore let one of the missionaries, whom he [referring to Magens] for this reason lodged in his house, write a dictionary, which is complete enough, but lies still unprinted,…]”. This points to a different author or manuscript, because as far as we know, Kingo never lived in Magens’ house and as of yet no information has been found on their cooperation.             >Published in Stein & Van der Voort (1996).

De tekst is niet online beschikbaar.

2. Criolisches Wörterbuch. C.G.A. Oldendorp (1767/768)

Omslag van de uitgave van de oudste woordenlijsten van het Virgin Islands Dutch Creole (Stein en Van der Voort 1996)

Titelbeschrijving van het manuscript van Oldendorps woordenboek in Comprehensive bibliography of texts in or about Virgin Islands Dutch Creole, met aanvullende informatie :

O[ldendorp], C.G.A. Criolisches Wörterbuch. Erster zu vermehren­der, und, wo nöthig, zu verbessernder Versuch. 1767/­1768. 10,8 x 18,2 cm, 189 pp.

            >EN: Creole dictionary.

            >Stein (1986b:25, nr. 2.2.1).

            >UA: NBVII R3, 6b1.

            >Edited an published by Peter Stein in Stein, Peter & Hein van der Voort (eds). 1996.

Titelbeschrijving van de becommentarieerde heruitgave:

Stein, Peter & Hein van der Voort (eds). 1996. Christian Georg Andreas OLDENDORP, Criolisches Wörterbuch. Erster zu vermehrender und wo nöthig zu verbessernder Versuch [1767/68], herausgegeben, eingeleitet und mit Anmerkungen versehen von Peter Stein, sowie das anonyme, J.C. KINGO zugeschriebene Vestindisk Glossarium, herausgegeben, eingeleitet und mit Anmerkungen versehen von Hein van der Voort, Lexicographica, series maior 69. Tübingen: Max Niemeyer Verlag. IX, 193 pp.

De tekst is niet online beschikbaar.

3. Woordenlijst in Hesselings Het Negerhollands der Deense Antillen (1905)

Titelbeschrijving van Hesselings woordenlijst in Comprehensive bibliography of texts in or about Virgin Islands Dutch Creole, met aanvullende informatie :

Hesseling, D[irk] C[hristiaan]. 1905. Het Negerhollands der Deense An­tillen. Bijdrage tot de geschiedenis der Nederlandse taal in Amerika. Leiden: A.W. Sijthoff. x, 290 pp.

            >EN: Negerhollands of the Danish Antilles.             >Reinecke (1975:319, nr.20).

De woordenlijst is te vinden op p. 271-290. De tekst is online in te zien aan de rechterkant van deze website.

4. De woordenlijst in De Josselin de Jongs Het huidige Negerhollandsch (1926)

Titelbeschrijving in Comprehensive bibliography of texts in or about Virgin Islands Dutch Creole:

Josselin de Jong, J[an] P[etrus] B[enjamin] de. 1926. Het huidige Neger­hollandsch (teksten en woordenlijst). Verhandelingen der Koninklijke Akademie van Wetenschappen te Amsterdam, Nieuwe Reeks, Deel 26, no. 1. 124 pp.

            >EN: Present-day Negerhollands.

            >Reinecke (1975:319, nr. 14): “Material gathered 1922-23. Texts in phonetic spelling; word list with English and Spanish loanwords indicated. The best firsthand source.”

De woordenlijst is te vinden op p. 69-107. De tekst is online in te zien aan de rechterkant van deze website.

5. De woordenlijsten van Frank G. Nelson (1936)

De achtergrondinformatie bij de woordenlijsten van Frank Nelson is door mij beschreven in het Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (2013). De originele en facsimile woordenlijsten van Frank Nelson worden door mij bewaard en zijn diplomatisch uitgegeven via het Tijdschrift voor Nederlandse Taal en Letterkunde (2013) en in mijn dissertatie (2017) in het Engels). Uiteindelijk zullen zij gearchiveerd worden door het Meertens Instituut.

Enige afdruk van het originele aantekeningenboekje van Nelson (1936). Nelson heeft mij ooit een brief geschreven op de achterkant hiervan.

Titelbeschrijvingen van Nelsons woordenlijsten:

Nelson, Frank, G. Words and short texts in Negerhollands, gathered in St. Thomas, June 1936.

           >Reinecke (1975:320, nr.31): “Copy in Univ. of Hawaii library, John E. Reinecke corres­pondence”.

            >The present anthology contains parts of this material, which was revised by Professor Nelson himself, in his correspondence of 1994 with Hans den Besten.

Besten, Hans den, & Cefas van Rossem. 2013. “Diplomatische editie van de Negerhollandse woordenlijsten van Frank G. Nelson”, in: Tijdschrift voor Neder­landse Taal- en Letter­kunde 130, 1. Digital addendum.  http://www.tntl.nl/addenda/Add_DenBestenVanRossem_2013_129_1.pdf

            >EN: Diplomatic edition of the Negerhollands wordlists of Frank G. Nelson.

            >Addendum to Van Rossem (2013).

Rossem, Cefas van. 2013. “De Negerhollandse woordenlijsten van Frank G. Nelson”, in: Tijdschrift voor Neder­landse Taal- en Letter­kunde 130, 1. p. 1-25.

            >EN: The Negerhollands wordlists of Frank G. Nelson.

Rossem, Cefas van. 2017. The Virgin Islands Dutch Creole Textual Heritage: Philological Perspectives on Authenticity and Audience Design. [LOT 477]. Utrecht: Landelijke Onderzoeksschool Taalwetenschap. xii, 425 pp.

            >Dissertation Radboud University Nijmegen, 2017, December 20.

            >Open Access: https://www.lotpublications.nl/the-virgin-islands-dutch-creole-textual-heritage-philological-perspectives-on-authenticity-and-audience-design

Woordenlijsten op p. 277-318.

6. De woordenlijst uit Graves’ The present state of the Dutch Creole of the Virgin Islands (1977)

Adams Graves, Anne Victoria. 1977. The present state of the Dutch Creole of the Virgin Islands. Ann Arbor, Michigan: University Microfilms. 249 p.

Woordenlijst op p. 227-244. De tekst is niet online beschikbaar.

7. De woordenlijst uit Sabino’s Language Contact in the Danish West Indies: Giving Jack His Jacket (2012)

Sabino, Robin. 2012. Language Contact in the Danish West Indies: Giving Jack His Jacket. Leiden/Boston: Brill. 337 pp.

De woordenlijst is te vinden op p. 233- 292. De tekst is niet online beschikbaar.

Di hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: De eerste gebruikstekst in het Virgin Islands Dutch Creole (1749-1753)

De oudste teksten in het Virgin Islands Dutch Creole komen uit 1739-1742, maar het oudste boekje waarvan we weten dat het werkelijk is gebruikt binnen Evangelische Broedergemeente op de Deense Antillen, komt uit 1749-1753. Dit Criol Leedekin Boekje voor gebrieck Van de Neger broer gemeente Na St Thomas St Crux Overzet üt de Hoog deutse taal door Broer Samy Isles en George Weber, en een deel mee Assistantie Broer Johannes  staat vol gezangen.
Ik zal informatie over dit boekje geven, maar belangrijker nog: graag laat ik een opname horen van één van de liederen. Gylchris Sprauve, musicoloog en tenor van de US Virgin Islands, heeft er namelijk al een paar gezongen en opgenomen.

De podcast is hier te beluisteren.

Op 4 juli 2014 heb ik op deze website al iets verteld over de manuscripten uit de Moravian Archives in Bethlehem, Pa, USA. De titelpagina staat hieronder.

Meer informatie over deze bron en het gebruik ervan vindt u in mijn dissertatie. Die is hier gratis te downloaden.

De tekst van ‘O Kopp voll Wond en Schieren’ is te vinden op p. 68 t/m 71 (p. 70 bestaat niet) van het Criol Leedekin Boekje.

De complete tekst staat hieronder.

O haupt voll blut und Wunden “p”

O kop voll Wond en schieren

vol zmart en Pien en bloed

o Kop voll gaat en swieren

@

                                                69.

van dornen Steekel hoet

eer tit ka wees vol Zierat

en Majesteet heel groot

nu jamerlyk schimpieret

wellkom meet moeschie groet

                2.

Wat goed mi Heer ka drag hie

ka wees alleen mi goed

di Schuld di mi ka maak hie

joe ka betal meet Bloed

kik hier mi staan mi pover

joe Torn mi ka verdien

maar gi mi Zaaligmaker

voor kik joe gnad alleen

                3

Da di nu maak mi heel bli

en ben mi moeschi zoet

da mi dink om voor help mi

joe zelv zink na di dood

mi gragh will o mi Leven

@

71

ok na joe Cruishoud hie

mi Leven zelv gi over

en di ben gluk voor mi

Nu ons Zaaligheed ben klaar

warlick door 5 Wond hie

een ka wees genoeg voor di

God zelv ka ontvang di

Die hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: De oudste teksten in het Nederlands Creools van de Maagdeneilanden

In de vorige aflevering konden we zien hoe het zat met de omstandigheden waaronder het Virgin Islands Dutch Creole kon ontstaan. Maar uit de periode tot 1736 hebben we geen snipper in deze taal. Wel wordt er in 1736 in een dagboek van een zendeling van de Evangelische Broedergemeente verwezen naar een mogelijke bijbelvertaling naar het ‘Carriolsch’, maar die was toen nog niet gelukt. Uit 1738 kennen we de oudste brief die door een tot slaaf gemaakte geschreven is, met daarin wat Creoolse kenmerken. De eerste echt Virgin Islands Dutch Creole teksten zijn in 1739 opgetekend en deze zijn in 1742 zelfs in druk verschenen. En zover ik weet, zijn dit zelfs de oudste gedrukte teksten in een Creooltaal.

De podcast is hier te beluisteren.

Genoemde literatuur:

Prachtige uitgave van het handschrift van C.G.A. Oldendorps Missions Geschichte:

Oldendorp, Christian Georg Andreas. 2000. Historie der caribischen Inseln Sanct Thomas, Sanct Crux und Sanct Jan, insbesondere der dasigen Neger und der Mission der evangelischen Brüder under derselben. Erster Teil. Kommentierte Ausgabe des vollständigen Manuskriptes aus dem Archiv der Evangelischen Brüder-Unität Herrnhut. Ediert von Hartmut Beck, Gudrun Meier, Stephan Palmié, Peter Stein und Horst Ulbricht. [Abhandlungen und Berichte des Staatlichen Museums für Völkerkunde Dresden, Bd. 51 des Gesamtw.: Monographien; 9]. Berlin: VWB, Verlag für Wiss. und Bildung.

Oldendorp, Christian Georg Andreas. 2002. Historie der caribischen Inseln Sanct Thomas, Sanct Crux und Sanct Jan, insbesondere der dasigen Neger und der Mission der evangelischen Brüder under derselben. Zweiter Teil: Die Missionsgeschichte. Band II der Gesamtausgabe. Ediert von Hartmut Beck, Gudrun Meier, Stephan Palmié, Aart H. van Soest, Peter Stein und Horst Ulbricht. [Abhandlungen und Berichte des Staatlichen Museums für Völkerkunde Dresden, Bd. 51 des Gesamtw.: Monographien; 9]. Berlin: VWB, Verlag für Wiss. und Bildung.

            > p. 457-465: ‘Von den verschiedenen Sprachen der Neger’

            > p. 681-715: The creole language

            > p. 716-720: Dialogues

            > p. 721-724: Liturgical texts

Oldendorp, Christian Georg Andreas. 2002. Historie der caribischen Inseln Sanct Thomas, Sanct Crux und Sanct Jan, insbesondere der dasigen Neger und der Mission der evangelischen Brüder under derselben. Zweiter Teil: Die Missionsgeschichte. Band II, Teilband 3 Die Jahre 1759-1768, Anhang, Register, Glossar, Wortverzeichnis, Abbildungen. Kommentierte Ausgabe des vollständigen Manuskriptes aus dem Archiv der Evangelischen Brüder-Unität Herrnhut. Band II der Gesamtausgabe. Ediert von Hartmut Beck, Gudrun Meier, Stephan Palmié, Aart H. van Soest, Peter Stein und Horst Ulbricht. [Abhandlungen und Berichte des Staatlichen Museums für Völkerkunde Dresden, Bd. 51 des Gesamtw.: Monographien; 9]. Berlin: VWB, Verlag für Wiss. und Bildung.

            > Teilband 1 Die Jahre 1732-1748

            > Teilband 2 Die Jahre 1749-1758

            > Teilband 3 Die Jahre 1759-1768, anhang, Register, Glossar, Wortverzeichnis, Abbildungen.

Oldendorp, Christian Georg Andreas. 2002. Historie der caribischen Inseln Sanct Thomas, Sanct Crux und Sanct Jan, insbesondere der dasigen Neger und der Mission der evangelischen Brüder under derselben. Zweiter Teil: Die Missionsgeschichte. Band II, Teilband 3 Die Jahre 1759-1768, Anhang, Register, Glossar, Wortverzeichnis, Abbildungen. Kommentierte Ausgabe des vollständigen Manuskriptes aus dem Archiv der Evangelischen Brüder-Unität Herrnhut. Band II der Gesamtausgabe. Ediert von Hartmut Beck, Gudrun Meier, Stephan Palmié, Aart H. van Soest, Peter Stein und Horst Ulbricht. [Abhandlungen und Berichte des Staatlichen Museums für Völkerkunde Dresden, Bd. 51 des Gesamtw.: Monographien; 9]. Berlin: VWB, Verlag für Wiss. und Bildung.

Beschrijving van het leven van Marotta/Madlena:

Kea, Ray A. 2005. ‘From Catholicism to Moravian Pietism. The World of Marotta/Magdalena, a Woman of Popo and St. Thomas’, in: Mancke, Elisabeth & Carole Shammas (eds), The Creation of the Britisch Atlantic World. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press. p. 115-136.

            >Several references to language and the Marotta letter of 1739 (p.132-136).

Uitgave van rede Von Zinzendorf en de eerste slavenbrieven:

Eerste bladzijde van het manuscript (1739)

Zinzendorf, Nikolaus Ludwig von. 1742. Büdingische Sammlung einiger in die Kirchenhistorie einschlagender, sonderlich neuerer Schrifften. Erster Band. Büdingen: Stöhr. Reprint: Hildesheim: Olms, 1965.

            p. 453-457: Des Hrn. Grafen Zinzendorff Abschied-Schreiben an die Negers in St. Thomas, in Cariolischer Sprache.

            p. 483-485: Der erweckten Negros in St. Thomas Schreiben an Jhro Majest. den König in Dännemarck. An. 1739.

            p. 485-487: Der Ältestin der Gemeine der Negros in St. Thomas Schreiben an die Königin von Dännemarck. An. 1739.

            >EN: Zinzendorfs farewell letter. Letter of the Black converts. Letter of the oldest woman of the Black community.

            >Stein (1986b:20, nr. 1.1.1, 3.1.1).

Voorbeeld uit Büdingische Sammlung (1742)

Die hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: De Josselin de Jongs Dagboek betreffende de expeditie naar de Antillen 21 en 22 november 1922

In 1922-1923 bezocht de Nederlandse antropoloog J.P.B. de Josselin de Jong in een gezamenlijke Deens-Nederlandse archeologische expeditie verschillende Caribische eilanden. Heel belangrijk was zijn bezoek aan de US Virgin Islands. Niet alleen vond hij archeologisch materiaal, ook maakte hij kennis met enkele moedertaalsprekers van het Nederlandse Creools. Was deze taal dan toch niet uitgestorven? De teksten die hij verzamelde zijn fonetisch gepubliceerd en dus hebben we nu een schat aan verhalen, verteld door moedertaalsprekers over onderwerpen die dicht bij de cultuur van de Maagdeneilanden liggen en waarvan we bijna kunnen horen hoe de taal écht geklonken heeft.

Zijn dagboek zal ik per dag voorlezen en toelichten. We gaan verder met 21 en 22 november 1922, de eerste dagen aan boord van de Lithuania.

De aflevering is HIER te beluisteren.

Meer informatie over Mikhail (Michael) Press. Zie Wikipedia.

Over Mothersill (Bron: Delpher, Arnhemse courant, 19 november 1908):

Die hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: West-Vlaams en Zeeuws op de Maagdeneilanden

In het Virgin Islands Dutch Creole zijn allerlei woorden te herkennen die afkomstig zijn uit het Zeeuwse en/of het West-Vlaamse dialect van het Nederlands. Waar kun je dat aan zien? Om welke woorden en klanken gaat het eigenlijk? Interessanter is misschien nog wel de vraag hoe die dialectvormen in deze creooltaal terecht hebben kunnen komen,
In deze aflevering ga ik in op de dialectvormen én de demografische verklaring ervoor. De aflevering duurt dan ook twee keer zo lang als normaal.

Di hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole is in principe tweewekelijks. Deze keer moest ik wat vlugger zijn omdat de aflevering over dit onderwerp al beloofd was. 
Op 11 juni verschijnt de volgende aflevering.

Die aflevering kunt u hier beluisteren.

De genoemde bronnen:

Rossem, Cefas van. 2000. “Het Negerhollands, Negerzeeuws, Negervlaams”, in: Berns, J.B. & J. van Marle (eds), Overzees Nederlands, Lezingen gehouden op het symposion van de afdeling Dialectologie van het P.J. Meertens-Instituut op vrijdag 26 november 1993. Amsterdam: Meertens Instituut. p. 40-62.

Rossem, Cefas van. 2013. “Maternity visit on St. Thomas. Demographic information on the first stages of Negerhollands”, in: Gerald Stell (ed.) Dutch and colonial expansion: different contact settings, different linguistic outcomes. Revue Belge de Philologie et d’Histoire/Belgisch Tijdschrift voor Filologie en Geschiedenis 91, 3, p. 713-734.

Logeman (1905) en Hesseling (1905) staan in de lijst publicaties aan de rechterkant van deze pagina.

Meer informatie nodig? Vragen? Tips? Neemt u dan gerust contact op!

Di hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: De Josselin de Jongs Dagboek betreffende de expeditie naar de Antillen, 19 november 1922

In deze derde aflevering start ik eigenlijk een nieuwe serie. De aflevering is ook wat korter dan anders en een ‘gewone’ aflevering zal dan ook snel volgen. In de nieuwe serie zal ik dag voor dag het Dagboek betreffende de expeditie naar de Antillen van J.P.B. de Josselin de Jong voorlezen en toelichten.

In het begin van de expeditie gaat het nog om gewone reisgegevens, die overigens een prachtige blik geven op de manier van reizen aan het begin van de twintigste eeuw. De aanvullende informatie is nogal beknopt. Wanneer De Josselin de Jong echter op St. Thomas arriveert, begint het taalavontuur. Als snel zal hij namelijk informeren naar sprekers van het Nederlands Creools. De zoektocht en de contacten die dan volgen, hebben geleid tot een prachtige collectie Nederlands Creoolse volksverhalen die zo zijn opgeschreven dat we niet alleen de inhoud, maar ook de klank van de taal kunnen ervaren.

Luisteren? Dat kan hier. Commentaar, tips of vragen? Die ontvang ik graag via deze website.

Informatie bij deze aflevering:

Effert, F.R. (1992) J.P.B. de Josselin de Jong, Curator and Archaeologist, A study of his early career (1910-1935). Leiden: Centre of Non-Western Studies.

Link naar hotel Danevirke in Kopenhagen: Grundvigs Hus

Link naar de genoemde krant: Berlingske tidende

Runaway Virgins by Enrique Corneiro

Last year Kristina Lamour Sansone got in contact with me about eighteenth century St. Croix printing house of Daniel Thibou. She refered to eighteenth century slave ads, and this immediately got my attention. In 2018 Enrique F. Corneiro published his book Runaway Virgins, Danish West Indian Slave Ads. It consists of 112 pages filled with ads which were published in newspapers on the Danish Westindies between 1770 and 1848.

In 31 sections all kinds of information is presented, from important persons, to black slave owners, from slave revolts to demographic information. From quite interesting to very shocking: the book is filled with illustrations, pictures of advertisements related to the trade of enslaved people, but also to searching and finding of runaway slaves.

It brings the period of slavery very close to the reader and I recommend you to look at the illustrations and imagine what really happened to the people who are mentioned in the ads.

These texts appeared also to be of interest for Creolistics and historical sociolinguistics since in several ads the language competence of the runaway slaves is mentioned. See for instance the picture of the back of the book. The first person, a mulatto fellow, speaks English, French, Spanish and Creole Dutch. The second one, from St. Croix, speaks English and Creole Dutch. We hardly have any information about the language competence, so this metalinguistic information is asking for a closer look!

The ad is from The Royal Danish American Gazette, November 6, 1776. It is the oldest newspaper in the Danish Westindies. See page 25 and the the back of: Corneiro, Enrique F. (2018) Runaway Virgins, Danish West Indian Slave Ads 1770-1848. Richmond (Texas): Triple E Enterprise. 112 p.

See: https://www.lulu.com/spotlight/rcorneiro/

Di hou creol – Podcast over Virgin Islands Dutch Creole, Aflevering 2

In de tweede aflevering van deze podcast behandel ik drie onderwerpen. Ik begin met de brief van Arendt Heinderijcksz. Deze is verzonden vanaf St. Eustatius in 1672, maar kwam nooit aan. In deze brief staat de oudste Nederlandse aanwijzing voor de kolonisatie van St. Thomas. In het tweede deel laat ik twee teksten horen die te maken hebben met slavernij. De eerste is de enige uit de achttiende eeuw. Dit afscheidslied van een tot slaaf gemaakte is opgetekend door een bediende van plantage La Grande Princesse op St. Croix en is gepubliceerd in 1788. De tweede is vastgelegd door De Josselin de Jong in 1923. In het derde gedeelte van de podcast noem ik enkele websites waarmee historisch onderzoek met betrekking tot het Virgin Islands Dutch Creole en/of de geschiedenis van de Deense Antillen gedaan kan worden.

Veel luisterplezier! Opmerkingen, tips, vragen? Stel ze via deze website. Alvast hartelijk bedankt. Luisteren? Dat kan via Spotify, Apple podcast, Google podcast , maar ook via deze link.

Genoemde bronnen:

  1. De brief van Arendt Heinderijcksz normaal gesproken hier te vinden. Zie brief 2008. De transcriptie volgt hier:

‘J Juel
A(nn)o 1672
Eersame ser Dichteten Groot Gunstiger
heer saluijt vl gelijft te weeten als dat
jck met mijn folck noch clock e(nde) gesondt ben
veerhoppende het selfde met mijn Groot
Gunstinger heer voors gelijft mijn heer te
weeten als daet jck hier ben den 9/19 Desemb(er)
ben geardiuert e(nde) legh hier e(nde) verwaght
ferro met smerten voors heb jck voorstaen
als daet ferro noch jn Nouember heft tot
Copenhagen gewest e(nde) hier js hoopen folck die
naer ferro voorlangen om mede te folgen nar
sint tomes voors weet jck mijn Groot Gunsti
ger heer niet mer te schriuen daen Godt befollen
e(nde) de groetnise aen al de Edel heerren de
Edel Coppanni
VL d(ienst)w(illige) D(ienaer)
Arendt Heinderijcksz.
Acttum den 26/5
feberuarij jnt jagt
De Gauden Cron
op de Ree vaen staecio.’

De werken van Westergaard (genoemd in relatie tot Heinderijcksz) en Knox (met de lijst van eerste kolonisten) staan in de linkerkolom van deze website.

2.1 De teksten waarin slavernij een belangrijke rol spelen zijn de volgende. Van het fragment van een rebellenlied (Schmidt 1788) staat een afbeelding in het boek Die Creol Taal. De link hiernaar staat in de rechterkolom van deze website. De tekst luidt als volgt:

Adjo my Mester Neeger, e — Samja

Da lob my lo lob, e – Samja

My nöy kan hau di uit mer &c

Di Blanco no frey, e – Samja

Adjo my Syssie, &c

Van Dag du Mandag &c

Adjo my Mama &c

Da lob my &c

Adjo my beer Maade …

Adjo m gud Friende &c

Adjo my Tata

Di Land no Frey &c

Adjo my Viefe &c

Lef frey met my Mama &c

Dünk op my altyt &c

My nu sae ferjet jou e – – Samja

2.2 De tekst die De Josselin de Jong heeft opgetekend tijdens zijn veldwerk in 1923 over de manumissie van de hond luidt als volgt. Hartelijk dank, Peter Bakker, voor jouw foto van deze tekst!

3. De genoemde websites zijn de volgende:

Letters as Loot

Gekaapte Brieven

Slave Voyages

Virgin Islands Families

Rigsarkivet The Danish Westindies – Sources of history

Words from Dutch Creole in Virgin Islands Creole English

At the end of the eighteenth century the vernacular language of the Danish Westindies changed, to my opinion, quite drastically. Dutch and Virgin Islands Dutch Creole were replaced by English and Virgin Islands English Creole. The manuscript of Wied ‘Lieder, confirmationsunterricht u.a.m. teils in kreolischer, teils in englischer Sprache (1842-1847) shows a striking example. The first 60 pages are in Virgin Islands Dutch Creole. The remaining pages are in English. The author remarks: ‘In den 40er Jahren des 19. Jahrh. verschwand auf den Westindischen Inseln die kreolische Sprache und wurde durch die englische verdrängt.’ [In the 40s of the 19th century the creole language disappeared on the West-Indian Islands and was superseded by the English one.]”

However, Dutch Creole words and perhaps even structures, were preserved in the English Creole. In Lito Valls’s dictionary of Virgin Islands English Creole ‘What a Pistarckle!’ several words are marked as ‘dutch creole’, however often accompanied by ‘obsolete’.

Kristoffer Friis Bøegh and Peter Bakker (both Aarhus University) have been digging in this dictionary, excavating not only the marked words, but also the ones who were not recognized before as been originating from Dutch or Dutch Creole.

In an extensive, but very readable article of 38 pages their search and findings are presented. Although it is published as a digital article for Trefwoord on the website of Instituut voor de Nederlandse taal, it is in English. In the References section the forthcoming dissertation of Kristoffer Friis Bøegh is mentioned: a book to look forward to!