Category Archives: De Josselin de Jong

Di hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: De Josselin de Jongs expeditie naar de Antillen, 1 en 2 december 1922

Het valt niet mee om een podcast regelmatig bij te houden naast een gewone baan. De herfstvakantie vul ik dus met het maken van nieuwe afleveringen.

Op 1 en 2 december is J.P.B. de Josselin de Jong nog steeds in New York. Gudmund Hatt, zijn vrouw en De Josselin de Jong wachten op hun overtocht en vullen hun tijd met verplichtingen bij de douane, het vinden van een hotel en het bezoeken van het American Museum of Natural History. De meegereisde crimineel blijkt Wolf Lindenfeld, een van de samenzweerders van de eerste terroristische aanslag op Amerikaanse bodem: de bomaanslag op Wallstreet van 16 september 1920.

Het hotel waar De Josselin de Jong en het echtpaar Hatt verblijven is Endicot hotel. Zie Wikipedia: Endicott Hotel. Het ligt aan Columbus Ave, tussen 81 en 82 street, schuin tegenover het American Museum of Natural History. In het museum ontmoetten Hatt en de De Josselin de Jong enkele curatoren. Heel belangrijk is Charles W. Mead, die over Zuid-Amerikaanse archeologie gaat. Zijn portret is opgenomen in de Hall of Fame van Smithsonian en zijn publicaties zijn gemakkelijk te vinden op het Internet. De andere twee curatoren met wie ze contact hebben zijn Clark Wissler en Pliny E. Goddard.

Bij hun bezoek bekijken ze Chimu en Marajó aardewerk. Op de Wikipedia-site over Marajó is een afbeelding te vinden van een bewerkte kom die enorm lijkt op de bewerkte kalebassen die in het Caribisch gebied gebruikt werden. Zie mijn exemplaar hieronder.

Ten slotte noem ik Wolf Lindenfeld, die betrokken was bij de eerste terroristische aanslag in de Verenigde Staten. Het artikel van Farah Halime op Ozy.com vindt u hier. Een krantenartikel waarin de arrestatie van Wolf Lindenfeld in Warschau wordt beschreven, vindt u hier.

Meer weten over J.P.B. de Josselin de Jong als antropoloog? Lees dan zeker F. Effert, J.P.B. de Josselin de Jong, Curator and Archaeologist, A study of his early career (1910-1935). Leiden: 1992. In de podcast noem noem ik het foutief curator en antropologist… Sorry!

De desbetreffende podcastaflevering staat hier:

Di hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: Maagdeneilandse woordenlijsten

Wanneer je kennismaakt met een vreemde taal is het handig, maar ook leuk, om een woordenlijst hiervan door te nemen. In de achttiende eeuw zijn er twee gemaakt die gebruikt konden worden door vertalers om vanuit de Europese taal in contact te komen met een Creoolssprekend publiek.
Toen in de twintigste eeuw onderzoekers door middel van veldwerk de taal en de verhalen gingen vastleggen, hoorden woordenlijstjes daar natuurlijk bij. Nu om vanuit het Creools te kijken welke woorden in het Nederlands of Engels bedoeld werden.
In deze aflevering neem ik alle mij bekende woordenlijstjes beknopt door. Sommige verdienen het om nog eens in een andere aflevering wat preciezer bekeken te worden!
Via http://www.diecreoltaal.com zijn verschillende lijstjes te bekijken en aangezien ze echt nog niet uitvoerig onderzocht zijn, is er nog best iets te ontdekken, bijvoorbeeld over de herkomst van de woorden.

De podcastaflevering is hier te beluisteren.

De woordenlijsten die in de podcast aan bod komen geef ik hier in chronologische volgorde.

  1. Vestindisk Glossarium – J.C. Kingo. (1765?)
Eerste gedeelte uit typoscript Vestindisk Glossarium door Hein van der Voort.

Titelbeschrijving van het handschrift in Comprehensive bibliography of texts in or about Virgin Islands Dutch Creole, met aanvullende informatie:

Vestindisk Glossa­rium.

            >EN: West Indian glossary.

            >Danish – Virgin Islands Dutch Creole word list containing 338 en­tries,  se­ven pages 4°, divided into three columns per page. The list is ordered alphabetically on basis of the initial only, each initial occupying its own column. On the title page between brackets: “Fra Chr.IV.s Hvælving 1906, Sager der formentlig er bragte i Uorden ved Slotsbranden 1884. [From Christian the fourth’s vaulted cellar 1906, Documents that probably have been brought in disor­der through the Castle fire 1884]”.

            >proper reference: Rigsarkivet. Håndskriftsamlingen. V.A.8: Vestindisk Glossarium.

            >Said by Koch (1905) to be written by J.C. Kingo before 1765. Repeated in Ehrencron-Müller (1924).

            >Vibæk (1953:554) has an old signature: “rigsarki­vet, MS. Andre Videnskaber nr. 66”, and he quotes Koch about Kingo’s authorship. On page 269 he claims, however, that it is by Ma­gens.

            >The General Church Inspection College wrote in the introduction to Magens’ New Testament (1781): “…, en bytten­dien ha lastaen skriev een van die Mission Catecheten, die hem na deese Oogmerk ha giev Plaes na sie Hus, een Woord-Buk, die bin volstandig genug, maer leg ongedrykt nogal,… [and furthermore let one of the missionaries, whom he [referring to Magens] for this reason lodged in his house, write a dictionary, which is complete enough, but lies still unprinted,…]”. This points to a different author or manuscript, because as far as we know, Kingo never lived in Magens’ house and as of yet no information has been found on their cooperation.             >Published in Stein & Van der Voort (1996).

De tekst is niet online beschikbaar.

2. Criolisches Wörterbuch. C.G.A. Oldendorp (1767/768)

Omslag van de uitgave van de oudste woordenlijsten van het Virgin Islands Dutch Creole (Stein en Van der Voort 1996)

Titelbeschrijving van het manuscript van Oldendorps woordenboek in Comprehensive bibliography of texts in or about Virgin Islands Dutch Creole, met aanvullende informatie :

O[ldendorp], C.G.A. Criolisches Wörterbuch. Erster zu vermehren­der, und, wo nöthig, zu verbessernder Versuch. 1767/­1768. 10,8 x 18,2 cm, 189 pp.

            >EN: Creole dictionary.

            >Stein (1986b:25, nr. 2.2.1).

            >UA: NBVII R3, 6b1.

            >Edited an published by Peter Stein in Stein, Peter & Hein van der Voort (eds). 1996.

Titelbeschrijving van de becommentarieerde heruitgave:

Stein, Peter & Hein van der Voort (eds). 1996. Christian Georg Andreas OLDENDORP, Criolisches Wörterbuch. Erster zu vermehrender und wo nöthig zu verbessernder Versuch [1767/68], herausgegeben, eingeleitet und mit Anmerkungen versehen von Peter Stein, sowie das anonyme, J.C. KINGO zugeschriebene Vestindisk Glossarium, herausgegeben, eingeleitet und mit Anmerkungen versehen von Hein van der Voort, Lexicographica, series maior 69. Tübingen: Max Niemeyer Verlag. IX, 193 pp.

De tekst is niet online beschikbaar.

3. Woordenlijst in Hesselings Het Negerhollands der Deense Antillen (1905)

Titelbeschrijving van Hesselings woordenlijst in Comprehensive bibliography of texts in or about Virgin Islands Dutch Creole, met aanvullende informatie :

Hesseling, D[irk] C[hristiaan]. 1905. Het Negerhollands der Deense An­tillen. Bijdrage tot de geschiedenis der Nederlandse taal in Amerika. Leiden: A.W. Sijthoff. x, 290 pp.

            >EN: Negerhollands of the Danish Antilles.             >Reinecke (1975:319, nr.20).

De woordenlijst is te vinden op p. 271-290. De tekst is online in te zien aan de rechterkant van deze website.

4. De woordenlijst in De Josselin de Jongs Het huidige Negerhollandsch (1926)

Titelbeschrijving in Comprehensive bibliography of texts in or about Virgin Islands Dutch Creole:

Josselin de Jong, J[an] P[etrus] B[enjamin] de. 1926. Het huidige Neger­hollandsch (teksten en woordenlijst). Verhandelingen der Koninklijke Akademie van Wetenschappen te Amsterdam, Nieuwe Reeks, Deel 26, no. 1. 124 pp.

            >EN: Present-day Negerhollands.

            >Reinecke (1975:319, nr. 14): “Material gathered 1922-23. Texts in phonetic spelling; word list with English and Spanish loanwords indicated. The best firsthand source.”

De woordenlijst is te vinden op p. 69-107. De tekst is online in te zien aan de rechterkant van deze website.

5. De woordenlijsten van Frank G. Nelson (1936)

De achtergrondinformatie bij de woordenlijsten van Frank Nelson is door mij beschreven in het Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (2013). De originele en facsimile woordenlijsten van Frank Nelson worden door mij bewaard en zijn diplomatisch uitgegeven via het Tijdschrift voor Nederlandse Taal en Letterkunde (2013) en in mijn dissertatie (2017) in het Engels). Uiteindelijk zullen zij gearchiveerd worden door het Meertens Instituut.

Enige afdruk van het originele aantekeningenboekje van Nelson (1936). Nelson heeft mij ooit een brief geschreven op de achterkant hiervan.

Titelbeschrijvingen van Nelsons woordenlijsten:

Nelson, Frank, G. Words and short texts in Negerhollands, gathered in St. Thomas, June 1936.

           >Reinecke (1975:320, nr.31): “Copy in Univ. of Hawaii library, John E. Reinecke corres­pondence”.

            >The present anthology contains parts of this material, which was revised by Professor Nelson himself, in his correspondence of 1994 with Hans den Besten.

Besten, Hans den, & Cefas van Rossem. 2013. “Diplomatische editie van de Negerhollandse woordenlijsten van Frank G. Nelson”, in: Tijdschrift voor Neder­landse Taal- en Letter­kunde 130, 1. Digital addendum.  http://www.tntl.nl/addenda/Add_DenBestenVanRossem_2013_129_1.pdf

            >EN: Diplomatic edition of the Negerhollands wordlists of Frank G. Nelson.

            >Addendum to Van Rossem (2013).

Rossem, Cefas van. 2013. “De Negerhollandse woordenlijsten van Frank G. Nelson”, in: Tijdschrift voor Neder­landse Taal- en Letter­kunde 130, 1. p. 1-25.

            >EN: The Negerhollands wordlists of Frank G. Nelson.

Rossem, Cefas van. 2017. The Virgin Islands Dutch Creole Textual Heritage: Philological Perspectives on Authenticity and Audience Design. [LOT 477]. Utrecht: Landelijke Onderzoeksschool Taalwetenschap. xii, 425 pp.

            >Dissertation Radboud University Nijmegen, 2017, December 20.

            >Open Access: https://www.lotpublications.nl/the-virgin-islands-dutch-creole-textual-heritage-philological-perspectives-on-authenticity-and-audience-design

Woordenlijsten op p. 277-318.

6. De woordenlijst uit Graves’ The present state of the Dutch Creole of the Virgin Islands (1977)

Adams Graves, Anne Victoria. 1977. The present state of the Dutch Creole of the Virgin Islands. Ann Arbor, Michigan: University Microfilms. 249 p.

Woordenlijst op p. 227-244. De tekst is niet online beschikbaar.

7. De woordenlijst uit Sabino’s Language Contact in the Danish West Indies: Giving Jack His Jacket (2012)

Sabino, Robin. 2012. Language Contact in the Danish West Indies: Giving Jack His Jacket. Leiden/Boston: Brill. 337 pp.

De woordenlijst is te vinden op p. 233- 292. De tekst is niet online beschikbaar.

Die hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: De Josselin de Jongs Dagboek betreffende de expeditie naar de Antillen 21 en 22 november 1922

In 1922-1923 bezocht de Nederlandse antropoloog J.P.B. de Josselin de Jong in een gezamenlijke Deens-Nederlandse archeologische expeditie verschillende Caribische eilanden. Heel belangrijk was zijn bezoek aan de US Virgin Islands. Niet alleen vond hij archeologisch materiaal, ook maakte hij kennis met enkele moedertaalsprekers van het Nederlandse Creools. Was deze taal dan toch niet uitgestorven? De teksten die hij verzamelde zijn fonetisch gepubliceerd en dus hebben we nu een schat aan verhalen, verteld door moedertaalsprekers over onderwerpen die dicht bij de cultuur van de Maagdeneilanden liggen en waarvan we bijna kunnen horen hoe de taal écht geklonken heeft.

Zijn dagboek zal ik per dag voorlezen en toelichten. We gaan verder met 21 en 22 november 1922, de eerste dagen aan boord van de Lithuania.

De aflevering is HIER te beluisteren.

Meer informatie over Mikhail (Michael) Press. Zie Wikipedia.

Over Mothersill (Bron: Delpher, Arnhemse courant, 19 november 1908):

Di hou creol – podcast over Virgin Islands Dutch Creole: De Josselin de Jongs Dagboek betreffende de expeditie naar de Antillen, 19 november 1922

In deze derde aflevering start ik eigenlijk een nieuwe serie. De aflevering is ook wat korter dan anders en een ‘gewone’ aflevering zal dan ook snel volgen. In de nieuwe serie zal ik dag voor dag het Dagboek betreffende de expeditie naar de Antillen van J.P.B. de Josselin de Jong voorlezen en toelichten.

In het begin van de expeditie gaat het nog om gewone reisgegevens, die overigens een prachtige blik geven op de manier van reizen aan het begin van de twintigste eeuw. De aanvullende informatie is nogal beknopt. Wanneer De Josselin de Jong echter op St. Thomas arriveert, begint het taalavontuur. Als snel zal hij namelijk informeren naar sprekers van het Nederlands Creools. De zoektocht en de contacten die dan volgen, hebben geleid tot een prachtige collectie Nederlands Creoolse volksverhalen die zo zijn opgeschreven dat we niet alleen de inhoud, maar ook de klank van de taal kunnen ervaren.

Luisteren? Dat kan hier. Commentaar, tips of vragen? Die ontvang ik graag via deze website.

Informatie bij deze aflevering:

Effert, F.R. (1992) J.P.B. de Josselin de Jong, Curator and Archaeologist, A study of his early career (1910-1935). Leiden: Centre of Non-Western Studies.

Link naar hotel Danevirke in Kopenhagen: Grundvigs Hus

Link naar de genoemde krant: Berlingske tidende

Di hou creol – Podcast over Virgin Islands Dutch Creole, Aflevering 2

In de tweede aflevering van deze podcast behandel ik drie onderwerpen. Ik begin met de brief van Arendt Heinderijcksz. Deze is verzonden vanaf St. Eustatius in 1672, maar kwam nooit aan. In deze brief staat de oudste Nederlandse aanwijzing voor de kolonisatie van St. Thomas. In het tweede deel laat ik twee teksten horen die te maken hebben met slavernij. De eerste is de enige uit de achttiende eeuw. Dit afscheidslied van een tot slaaf gemaakte is opgetekend door een bediende van plantage La Grande Princesse op St. Croix en is gepubliceerd in 1788. De tweede is vastgelegd door De Josselin de Jong in 1923. In het derde gedeelte van de podcast noem ik enkele websites waarmee historisch onderzoek met betrekking tot het Virgin Islands Dutch Creole en/of de geschiedenis van de Deense Antillen gedaan kan worden.

Veel luisterplezier! Opmerkingen, tips, vragen? Stel ze via deze website. Alvast hartelijk bedankt. Luisteren? Dat kan via Spotify, Apple podcast, Google podcast , maar ook via deze link.

Genoemde bronnen:

  1. De brief van Arendt Heinderijcksz normaal gesproken hier te vinden. Zie brief 2008. De transcriptie volgt hier:

‘J Juel
A(nn)o 1672
Eersame ser Dichteten Groot Gunstiger
heer saluijt vl gelijft te weeten als dat
jck met mijn folck noch clock e(nde) gesondt ben
veerhoppende het selfde met mijn Groot
Gunstinger heer voors gelijft mijn heer te
weeten als daet jck hier ben den 9/19 Desemb(er)
ben geardiuert e(nde) legh hier e(nde) verwaght
ferro met smerten voors heb jck voorstaen
als daet ferro noch jn Nouember heft tot
Copenhagen gewest e(nde) hier js hoopen folck die
naer ferro voorlangen om mede te folgen nar
sint tomes voors weet jck mijn Groot Gunsti
ger heer niet mer te schriuen daen Godt befollen
e(nde) de groetnise aen al de Edel heerren de
Edel Coppanni
VL d(ienst)w(illige) D(ienaer)
Arendt Heinderijcksz.
Acttum den 26/5
feberuarij jnt jagt
De Gauden Cron
op de Ree vaen staecio.’

De werken van Westergaard (genoemd in relatie tot Heinderijcksz) en Knox (met de lijst van eerste kolonisten) staan in de linkerkolom van deze website.

2.1 De teksten waarin slavernij een belangrijke rol spelen zijn de volgende. Van het fragment van een rebellenlied (Schmidt 1788) staat een afbeelding in het boek Die Creol Taal. De link hiernaar staat in de rechterkolom van deze website. De tekst luidt als volgt:

Adjo my Mester Neeger, e — Samja

Da lob my lo lob, e – Samja

My nöy kan hau di uit mer &c

Di Blanco no frey, e – Samja

Adjo my Syssie, &c

Van Dag du Mandag &c

Adjo my Mama &c

Da lob my &c

Adjo my beer Maade …

Adjo m gud Friende &c

Adjo my Tata

Di Land no Frey &c

Adjo my Viefe &c

Lef frey met my Mama &c

Dünk op my altyt &c

My nu sae ferjet jou e – – Samja

2.2 De tekst die De Josselin de Jong heeft opgetekend tijdens zijn veldwerk in 1923 over de manumissie van de hond luidt als volgt. Hartelijk dank, Peter Bakker, voor jouw foto van deze tekst!

3. De genoemde websites zijn de volgende:

Letters as Loot

Gekaapte Brieven

Slave Voyages

Virgin Islands Families

Rigsarkivet The Danish Westindies – Sources of history

De Josselin de Jong Het Huidige Negerhollandsch available as scan

On the page Scanned publications you will find a scan of de Josselin de Jong’s most important publication about Virgin Islands Dutch Creole:

Josselin de Jong, J[an] P[etrus] B[enjamin] de. 1926. Het huidige Neger­hollandsch (teksten en woordenlijst). Verhandelingen der Koninklijke Academie van Wetenschappen te Amsterdam, Nieuwe Reeks, Deel 26, no. 1. 124 pp.

In 1922-1923 De Josselin de Jong visited both St. Thomas and St. John on an archaeological expedition to find out more about the native American people who lived on the islands before the European colonization. In his spare time he read Hesseling’s Het Negerhollands der Deense Antillen and interviewed several native speakers of Virgin Islands Dutch Creole.

His work about the language was published only three years after his departure. The book about his archaeological work in the Caribbean was published twenty years later, in 1947.

De Josselin de Jong, February 13th 1923

DSC04023

In his  diary, De Josselin de Jong often mentions his linguistic fieldwork. An example from February 13th 1923:

djdj 13 feb

“’s Middags verscheen Emil Francis, een bejaarde neger van Smiths bay, East End, die door reverend Romyn op ontboden was omdat hij eveneens nog goed Negerhollandsch kent. Hij bleek ook inderdaad de taal nog behoorlijk te kunnen spreken en er veel belang in te stellen, maar hij wist niets te vertellen. Waarschijnlijk zou ik hem na 2 of 3 interviews wel aan den gang te kunnen krijgen, maar daar hij aan East End woont kan daar niet van komen. Het is intusschen wel nuttig van verschillende persoonen informatie te krijgen. Van individueele verschillen in uitspraak is heel weinig merkbaar.”

In the afternoon Emil Francis appeared, an elderly black from Smiths Bay, East End, who had been summoned by reverend Romyn because he too still had a good command of Negerhollands. It turned out that he was still able to speak the language properly and he was interested in it, , but he had nothing to tell. After two or three interviews I would probably be able to get him going, but since he lives in East End, it will not happen. Meanwhile it is quite useful to get information from different persons. Only very little is noticeable of individual differences in pronunciation, (cvr, rvs)

Emil Francis was born in 1854, and, despite his knowledge of Negerhollands, mentioned above, he only contributed just one, short text (no. XVII) to De Josselin de Jong’s Het Huidige Negerhollandsch (1926) which I present below  in normalized orthography:

“De domnee wa a doop mi si naam a Mr. Wit, domni fa Hernhut. Mi a lo lo a skool a di jaa 1871. Di skoolhus a kaa fal. So ons a ha fo hou skool a di kérek. And da di ótkweek a fin ons an ons a ha fu kuri abit it fa di kérek. An mi maa a lo draa melek a Kwati an mi di ótkweek am a kri di stibn.

Asta die gale di selef jaa di a ha kálara. Mushi fulek wa mi weet a doot. Ons na kan lo we it fa Kwati. De dómnee na listáá ons lo eenteen pat abiti it fa di plantai.”

The reverend who baptised me, his name is Mr. Wit, reverend of Herrnhut. I went to school in the year 1871. The schoolhouse had fallen down. So we had to hold school in the church. And there the earthquake found us and we had to run outside of the church. And my mother was bringing milk to Kwati (the school grounds?, Dutch: Kwartier) and during the earthquake she got the convulsions (she became very frightened). 

After the storm the same year, there was cholera. Many people that I knew died. We could not leave Kwati. The reverend did not let us go anywhere outside of the plantation. (cvr, rvs)

De Josselin de Jong did not add an English translation of this text in his work. He just remarks that “Prince (which must be Emil Francis, cvr) remembers an earthquake and a cholera epidemic about 1871.”

On St. Thomas, the earthquake raged after an attack of a hurricane, on August 21st 1871.  All houses were damaged, but more than a hundred were destroyed. About 150 people were injured or died of their injuries.  (See Delpher for more information.)

Both photo’s: KITLV, Leyden, The Netherlands

Thanks for your help, Robbert!

Unknown Negerhollands Manuscripts Library KITLV

Only a few months ago I found out that in 2008 about 18 notebooks with texts of the German missionary translator Johann Böhner were presented to the library of the KITLV (see last weeks post).

On Friday January 10th I investigated these texts. It was amazing, among other reasons, because the late Hans den Besten already examined some pages of these texts in 2007, discussed them with Sirtjo Koolhof in an e-mail correspondence and considered them of high interest.

The note books contain in total about 1280 pages of twentieth century transcriptions of eighteenth century liturgical texts. Of one of the eighteenth century Gospel Harmonies, 3.2.2. according to the code Peter Stein introduced in 1986, and which we use in our Clarin database, a typoscript is preserved.

All manuscripts were unfortunately anonymous, no writer, transcriptor or owner were mentioned, nor in the notebooks, nor on the covers. The originals of these manuscripts are stored in the Unitäts Archiv in Herrnhut, Germany, and as far as we know, no letters or bills considering these texts exist to search for a provenance. Like Hans den Besten wrote in one of his related e-mails, I ask myself: Did D.C. Hesseling, who did not use these texts for his 1905 publication, got renewed interest and ordered these transcriptions? Did he plan a new publication? It seems unlikely he transcribed these extensive texts himself. The notebooks  seem to be made by a Dutch and not a German manufacturer however…..

I hope to publish a few photographs and a list of contents of these notebooks soon.

Example of an opened page in manuscript 3.2.2. by Johann Böhner.

Negerhollands 322

De Josselin de Jong’s St. Thomas diary in library KITLV

De Josselin de Jong’s diary of the 1922-1923 archaeological expedition to St. Thomas, St. John, Saba, St. Eustatius, Curacao and Aruba is preserved in the library of the KITLV. It consists of one notebook in which De Josselin de Jong never uses a word of Negerhollands, but in which the process  of finding and interviewing informants (on St. Thomas and St. John), and finding older texts is presented more or less clearly. He even mentions an unknown Jesaiah manuscript, which he tried to copy during his last week on St. John. I hope to publish some examples from or pictures of the diary soon.

Click on logo for more information about the Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies.

.logo

New Negerhollands manuscripts!

In 2008 the Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies (KITLV) obtained 18 notebooks with texts of Johann Böhner, the most important eighteenth century translator of Negerhollands liturgical texts.  These manuscripts  are probably copies made shortly before 1940. I hope to study these texts in a few weeks.

http://www.kitlv.nl/